België – Grote zilveren penning op het honderdjarig bestaan van de Société Générale de Belgique, 1922 – Godefroid Devreese
Grote zilveren herdenkingspenning uit 1922, vervaardigd ter gelegenheid van het honderdjarig bestaan van de Société Générale de Belgique, een van de belangrijkste financiële en industriële instellingen uit de Belgische geschiedenis. De maatschappij werd in 1822 opgericht op initiatief van koning Willem I der Nederlanden, met als doel de economische ontwikkeling van de zuidelijke provincies van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden te bevorderen. De penning werd ontworpen door de Belgische beeldhouwer en medailleur Godefroid Devreese (1861–1941) en geslagen door het atelier van Jules Fonson te Brussel.
Voorzijde:
Allegorische voorstelling van België, gepersonifieerd als een gekroonde vrouwelijke figuur, naar rechts gezeten op een troon en met een scepter in haar rechterhand. Voor haar knielt een tweede vrouwelijke figuur, die de Société Générale de Belgique verpersoonlijkt. Zij biedt België de vruchten van haar werkzaamheden aan, voorgesteld door een rijkgevulde mand met bloemen en vruchten en een kistje waarop de initialen SG zijn aangebracht.
Langs de bovenzijde het omschrift SOCIETE • GENERALE • DE • BELGIQVE • 1822 – 1922.
Rechtsonder de signatuur G. DEVREESE.
Keerzijde:
Mercurius, de Romeinse god van handel, verkeer en economische bedrijvigheid, zit op een boomstronk aan de oever van een waterlandschap. Hij draagt zijn karakteristieke gevleugelde hoofddeksel en houdt een caduceus, de met slangen omwonden herautenstaf. Zijn rechterarm is uitgestrekt naar een stralende ster aan de horizon.
Links op de achtergrond een dichtbegroeid bos, rechts een industrieel complex met fabrieksgebouwen en schoorstenen. Het bos verwijst naar het Zoniënwoud, dat bij de oprichting van de Société Générale door koning Willem I werd ingebracht als onderdeel van het oorspronkelijke vermogen van de onderneming. De stralende ster aan de horizon verwijst naar Congo en de koloniale economische belangen van de maatschappij.
Langs de bovenzijde het Latijnse omschrift ET SVSCITAT ARTES IGNOTAS SOLLERS, vrij vertaald als ‘En vindingrijk wekt hij nieuwe, nog onbekende kunsten tot leven’.
Onderaan de signatuur G. DEVREESE.
Specificaties:
| Materiaal: zilver | Diameter: 75,20 mm |
| Gewicht: 126,71 g | Jaar: 1922 |
| Medailleur: Godefroid Devreese (1861–1941) | Vervaardiger: atelier Jules Fonson, Brussel |
| Opdrachtgever: Société Générale de Belgique | Vervaardigingstechniek: geslagen |
Literatuur:
Vancraenbroeck 56; Willenz 247.
Historische context
Willem I richtte de Société Générale in 1822 op om de economische ontwikkeling van de zuidelijke provincies te bevorderen. Naast aandelenkapitaal bracht hij omvangrijke domeingoederen in, waaronder het Zoniënwoud. Na de Belgische Revolutie van 1830 ontwikkelde de instelling zich tot een belangrijke financier van de Belgische industrialisatie. Zij verstrekte kredieten en nam rechtstreeks deel in mijnbouw, zware industrie en transport. In de vroege twintigste eeuw kwamen daar belangen in de koloniale grondstoffenwinning bij, onder meer via de Union Minière du Haut-Katanga.
Devreese verwerkte deze geschiedenis in de allegorie op de keerzijde. Het bos verwijst naar het oorspronkelijke vermogen, de fabrieken naar de industrialisatie en de stralende ster naar Congo. Daarmee toont de penning hoe de maatschappij haar betekenis in 1922 presenteerde, terwijl de koloniale symboliek ook herinnert aan de exploitatie en de ingrijpende gevolgen voor de plaatselijke bevolking. Het atelier van Jules Fonson vervaardigde de grote penning met haar zorgvuldig uitgewerkte reliëf. Zilveren exemplaren bevinden zich onder meer in het Museum voor Schone Kunsten te Gent en het Stadsmuseum Lier.
