Nederland – Bronzen penning ter ere van het Huis Oranje-Nassau, Nieuwpoort en Waterloo, 1909/1910 – E. Voet jr.
Ruitvormige, simili-gegraveerde bronzen penning, uitgegeven door de Nederlands-Belgische Vereeniging der Penningvrienden als hulde aan het Huis Oranje-Nassau. De voorstellingen herinneren aan twee belangrijke militaire gebeurtenissen uit de Nederlandse geschiedenis: de Slag bij Nieuwpoort in 1600 en de Slag bij Waterloo in 1815. Het ontwerp is van de Nederlandse graveur Elias Voet jr. (1868–1940) en werd uitgevoerd door de firma C.J. Begeer te Utrecht.
Voorzijde:
Binnen een cirkelvormig veld prins Maurits van Oranje, geharnast en te paard naar links galopperend, met de bevelhebbersstaf in zijn uitgestrekte rechterhand. Rondom het omschrift ANNO • NIEUWPOORT • 1600 • VIVAT ORANJE.
De rijkversierde ruitvormige omlijsting bevat in de vier hoeken hartvormige velden met historische symbolen van het Huis Oranje-Nassau. Boven een ijsvogel bij zijn nest op het water, links een oranjeboom die uit een afgehouwen stam groeit, rechts een oranjeboom met aan zijn voet een omgevallen eik en onder een boei in bewogen water.
Keerzijde:
Binnen een cirkelvormig veld de prins van Oranje, de latere koning Willem II, te paard tijdens de Slag bij Waterloo. Hij voert de Nederlandse troepen aan, met op de achtergrond soldaten, ruiters en het strijdgewoel. Op de voorgrond gesneuvelde militairen en een kanon. Rondom het omschrift ANNO • WATERLOO • 1815 • NED • BELG • VEREENIGING • DER • PENNINGVRIENDEN.
In de rijkversierde omlijsting boven het wapenschild van Oranje met de jachthoorn en onder het wapen van Nassau met de klimmende leeuw.
Specificaties:
| Materiaal: brons | Afmetingen: 48 × 48 mm |
| Datering: 1909/1910 | Medailleur: Elias Voet jr. (1868–1940) |
| Vervaardiger: firma C.J. Begeer, Utrecht | Uitgever: Nederlands-Belgische Vereeniging der Penningvrienden |
| Uitvoering: ruitvormige, simili-gegraveerde geslagen penning met niëllo-effect |
Literatuur:
KB 935; Bax 96; Buchet 20; W.K.F. Zwierzina, ‘Een geslagen Niëllo-Penning’, Tijdschrift voor Munt- en Penningkunde, 1910, pp. 209–211.
Historische context
De Nederlands-Belgische Vereeniging der Penningvrienden liet jaarlijks een kunstpenning vervaardigen, afwisselend door Nederlandse en Belgische kunstenaars. Deze uitgifte verbindt twee militaire overwinningen met het Huis Oranje-Nassau. Bij Nieuwpoort versloeg prins Maurits op 2 juli 1600 de Spaanse troepen van aartshertog Albrecht. De overwinning versterkte zijn reputatie als legeraanvoerder, hoewel de veldtocht haar oorspronkelijke doel niet bereikte. De keerzijde herinnert aan Waterloo, waar de latere Willem II op 18 juni 1815 gewond raakte en vervolgens in Nederland als een held van de overwinning werd vereerd.
De hoekmotieven verwijzen naar de historische zinspreuken van Willem van Oranje, Maurits, Willem III en Frederik Hendrik. De ijsvogel verbeeldt rust te midden van woelige golven, terwijl de uitlopende oranjeboom Maurits’ spreuk over de spruit die een boom wordt weerspiegelt. De oranjeboom met de gevallen eik verwijst naar Willem III en de Engelse troonswisseling van 1688; de boei staat voor Frederik Hendriks waakzaamheid. Ook technisch grijpt de penning terug op het verleden, met een werkwijze naar de zeventiende-eeuwse graveur Simon van de Passe. Voet graveerde de stempels en Begeer sloeg de penningen, waarna donker gemaakte verdiepte lijnen het uiterlijk van een fijn gegraveerde niëllopenning opriepen.
